Nederland en Turkije: een roerig jaar

15-04-2017 21:27, door

Er is heel wat teweeg gebracht sinds Turkije bij de EU wil komen. Alle feiten op een rij zijn terug te lezen in onze blog!

Nederland en Turkije: een roerig jaar

Halverwege maart 2017, net voor de verkiezingen in Nederland, kwam het tot een diplomatieke crisis tussen Nederland en Turkije. Het begin van het conflict ontstond toen de Turkse minister van buitenlandse zaken campagne voor president Erdogan wilde voeren in Nederland. Het gevolg hiervan was dat Nederland de landingsrechten wilde intrekken, zodat de campagne in ieder geval niet in Nederland gevoerd kon worden. De reactie van president Erdogan was dat er in Nederland 'nazi-overblijfselen en fascisten' wonen, iets wat ook minister-president Mark Rutte in het verkeerde keelgat schoot. Door deze woorden en de dreiging van sancties werd een gesprek onmogelijk en de diplomatieke crisis een feit.

Escalatie van de crisis: uitzetten minister
Een verdere escalatie van de crisis volgde door het uitzetten van de Turkse minister van Familiezaken naar Duitsland. In de officiële verklaring van de Nederlandse regering werd het bezoek van deze minister Kaya aan Rotterdam onverantwoord genoemd en waren de agressieve woorden van Turkije onacceptabel. Turkije reageerde hier vervolgens weer op en kondigde de strengste maatregelen ter vergelding aan. In andere bewoordingen zei Turkije dat Nederland schijnheilig is, omdat er wordt gesproken over democratie, vrijheid van meningsuiting en mensenrechten, maar dat daar absoluut geen sprake van is. Daarnaast gebruikte Turkije dit statement om Turkse Nederlanders op te roepen hun stem te geven tegen deze praktijken. Er werd dus toch nog een soort campagne gevoerd.

Gevolgen voor de vluchtelingendeal?
Ten tijde van het voorzitterschap van Nederland in de Europese Unie werd de vluchtelingendeal getekend. Turkije werd gepaaid en er waren in 2015 enorm veel Europese politici in Ankara. De deal was dat Turkije er voor zou zorgen dat vluchtelingen niet meer naar Griekenland konden om zo de Europese Unie binnen te komen. De Europese Unie maakte hier 6 miljard voor vrij én maakte een andere belofte: een afschaffing van de visumplicht voor Turken die naar de Europese Unie wilden reizen. Hiervoor was nog wel een lijstje van criteria waar de Turken aan moesten voldoen.

De afspraken helder op een rijtje:
- vluchtelingen mogen niet via Turkije Griekenland binnenkomen. Wanneer dit wel zo is, worden deze vluchtelingen teruggestuurd.
- voor elke vluchteling die Turkije hierdoor weer opvangt, neemt Europa een gevluchte Syriër.
- Turkije ontvangt hiervoor 2 x 3 miljard.
- Mogelijkheden voor Turken om zonder visum de Europese Unie te bereiken.
- Onderhandelingen voor toetreding van Turkije tot de Europese Unie worden hervat.
- Amnesty International geeft aan dat Turkije zich niet aan de afspraken houdt en dat vluchtelingen worden teruggestuurd naar Syrië.

Een ander belangrijk punt is dat Erdogan met deze deal meer macht kreeg. Door deze deal is de Europese Unie afhankelijker geworden van Turkije. Na de diplomatieke crisis dreigde Erdogan daarom ook met een einde van de vluchtelingendeal. Tot op heden staat de deal nog. De belangen zijn hiervoor te groot. Een ruzie met de hele Europese Unie kan nooit in het voordeel van Erdogan werken en wanneer Erdogan deze deal opzegt, loopt hij ook heel veel geld mis, omdat de 6 miljard nog niet is overgemaakt. Daarnaast is de samenwerking ook in het belang van Turkije zelf.

Hoe staat het met visumvrij reizen voor de Turken?
In de vluchtelingendeal werd al onderhandeld over het visumvrij reizen voor de Turken. Waar de onderhandelingen hierover vorig jaar vergevorderd leken, staan de onderhandelingen nu stil. Turken kunnen nog niet visumvrij reizen naar de Europese Unie. Op dit moment lijkt er ook geen vordering te komen, omdat de Europese Unie het niet eens is met de wetten met betrekking tot terrorisme van de Turken. De Europese Unie vindt deze wetten veel te ruim.

Het Turkse referendum
Teruggaand naar de aanleiding van deze diplomatieke crisis: het Turkse referendum. Waarvoor gaan de Turken naar de stembus op 16 april 2017? De Turken mogen 'ja' of 'nee' gaan zeggen. Wanneer een Turkse meerderheid 'ja' zegt, komt er een politiek systeem waarin er geen plaats meer is voor de premier. Ook verandert de ambtstermijn van de president en het parlement dan. De termijn is nu 4 jaar en zal dan 5 jaar worden. De president wordt direct gekozen en zal ook te herkiezen zijn. Simpelweg betekent het eigenlijk meer macht voor Erdogan.
Erdogan en zijn aanhangers zeggen dat het referendum nodig is om van Turkije weer een sterke macht te maken met economische stabiliteit en genoeg slagvaardigheid om het terrorisme tegen te gaan. Daarnaast houdt Erdogan de conservatieve islamitische waarden hoog en laat hij zich niet overklassen door de westerse landen. Dit alles maakt meer macht voor hem goed voor de toekomst van Turkije, aldus Erdogan.
De tegenstanders van Erdogan en de voorstanders van 'nee' tegen het referendum zijn bang voor het komen van een dictatuur. Erdogan wordt steeds meer autoritair en met het doorvoeren van het referendum krijgt hij nog meer macht. Daarnaast wordt het heel erg moeilijk om een president terug te roepen, omdat het parlement veel minder macht krijgt. De zetel van Erdogan zou daarom steeds comfortabeler worden. Ook is er nauwelijks sprake van een onafhankelijke rechterlijke macht en geldt er voor de pers censuur. Het parlement heeft eigenlijk geen rol meer en zit er bijna voor spek en bonen bij.

Wat zeggen de peilingen?
Het is lastig om een voorspelling te maken of Erdogan ook daadwerkelijk aan het langste eind gaat trekken of niet. Meer dan de helft zal 'ja' moeten zeggen om de plannen van Erdogan door te laten gaan. De verwachting is dat het zo spannend zal zijn. Peilingen zeggen niet echt veel nuttigs, omdat er nog sprake is van veel zwevende kiezers. Op 16 april rond 23.00 uur zullen de eerste uitslagen binnen zijn. Dan weten we echt wat Turkije zegt.

Het referendum als gevolg van de coup?
Het Turkse referendum zorgt voor een sfeer van angst in Turkije zelf. Aanhangers van Erdogan laten weten dat Erdogan met een 'ja' kan zorgen voor een bestrijding van de dreigingen vanuit de Gülen-beweging en de terroristische groepering PKK. Het referendum kan in deze context een gevolg zijn van de mislukte staatsgreep in juli 2016.
Een gedeelte van het Turkse leger heeft toen geprobeerd de macht te grijpen en te zorgen voor een herstel van de grondwet, democratie en mensenrechten. De coup mislukte, maar had heel veel arrestaties en gedwongen ontslagen tot gevolg.
Na de coup moest president Erdogan ervoor zorgen dat zijn macht weer in ere werd hersteld. Hij wilde meer en trok nog meer macht naar zich toe. Hij wil samen met zijn AK-partij heersen in Turkije en dat gaat ten koste van de mensen die niet in dat straatje passen. Met dit referendum zet hij weer een stap richting meer autoriteit.

Nederlanders vast in Turkije als gevolg van de coup?
Afgelopen weken bereikte het bericht Nederland dat er Turkse Nederlanders vast zitten in Turkije. Dit lijkt te maken te hebben met de coup van de vorige zomer. Mensen hebben in sommige gevallen een uitreisverbod gekregen, omdat ze kritiek hebben op Erdogan. Anderen hebben een uitreisverbod gekregen, omdat ze verdacht worden connecties te hebben met de Gülen-beweging. Het uitreisverbod is niet per se gericht tegen Nederland en heeft in die zin niets te maken met de recentelijke diplomatieke crisis tussen Nederland en Turkije. Het gaat allemaal om het vergroten van de macht van Erdogan. Ook uit andere landen in Europa zitten mensen vast in Turkije om dezelfde redenen. Nederland heeft om opheldering gevraagd, maar de situatie is nog ongewijzigd.

Verzoeningspoging?
In 2012 zijn de 400-jaar durende betrekkingen tussen Nederland en Turkije geduurd. Deze betrekkingen kenmerkten zich door bezoeken wederzijds van ministers en ambtenaren. Daarnaast investeert Nederland ruimschoots in Turkije. Veel toeristen genieten in Turkije van een welverdiende vakantie en ga zo maar door. Zijn aan deze betrekkingen in 2017 door de diplomatieke rel een eind gekomen? Hoe zit het nu met de relatie tussen Nederland en Turkije?
Over het algemeen is het wel duidelijk geworden dat Nederland vervlochten is met Turkije, vooral op economisch vlak. Voor beide landen zijn de handelsbelangen groot en mede daarom is een de-escalatie van het conflict een logisch gevolg. Het demissionaire kabinet heeft daarom aangegeven dat Nederland probeert weer nader tot Turkije te komen. Hoe dit moet gebeuren is nog onduidelijk.
Er is een theorie dat Erdogan zijn houding en zijn harde woorden over 'nazi-overblijfselen en fascisten' heeft gebruikt om een soort anti-Europese instelling te creëren binnen Turkije. Dit zou goed zijn voor campagne in het kader van het referendum op Paaszondag. Het lijkt er op dat Nederland dat ook gaat inzien. De vraagt blijft of deze strategie van president Erdogan een slimme zet is geweest. Veel van zijn aanhangers zijn juist ook voor Europa. Het zou goed kunnen dat het imago van Turkije hierdoor is beschadigd en dat dat onherstelbaar is.

Afwachtende houding
De diplomatieke crisis is gedeëscaleerd en het lijkt dat Nederland samen met de rest van de Europese Unie afwacht wat de uitslag zal zijn van het referendum op 16 april 2017 in Turkije. Na het referendum zal er een nieuwe situatie in zijn en op deze situatie moet Nederland, maar ook de rest van de Europese Unie reageren.

Visum Turkije
Voorlopig dienen Nederlanders als ze naar Turkije gaan nog een visum kopen. Pas als Turkije aan alle voorwaarden heeft voldaan is er optie dat het visum in de toekomst afgeschaft gaat worden.


Reacties